Bilinçli Farkındalık ile Sportif Sorunlar İle Başa Çıkma Becerileri Üzerine ilişkisel Bir Araştırma (Engelli Boccia Sporcuları Örneklemi)

A Relational Study on Mindfulness and Athletic Coping Skills (Sample of Disabled Boccia Athletes)

İsmail Koç^1* , Cengizhan PAKYARDIM² , Muhammed Zahid ÖREL³ , Eylem GENCER⁴

1-Kırşehir Ahi Evran University, Faculty of Sports Sciences, Orcid: 0000-0002-1047-7959, ismail.koc@ahievran.edu.tr
2-Kahramanmaraş Sütçü İmam  University, Faculty of Sports Sciences, Orcid: 0000-0001-6126-8164, cengizhanpakyardim@hotmail.com
³Sakarya University of Applied Sciences, Faculty of Sport Sciences, Orcid: 0000-0002-6539-6021 zahidorel123@gmail.com
⁴ Kırşehir Ahi Evran University, Faculty of Sports Sciences, Orcicd: 0000-0001-7666-9817 egencer@ahievran.edu.tr

Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.17673905

https://www.ijoss.org/Archive/issue2-volume2/ijoss-Volume2-issue2-21.pdf

Download Full Text

Received / Gönderim: 10.01.2025 Accepted / Kabul: 20.04.2025 Published / Yayın: 30.06.2025

Özet

Bu araştırmanın amacı, engelli Boccia sporcularında bilinçli farkındalık düzeyleri ile sportif sorunlar ile başa çıkma becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmaya yaşları 18 ile 58 arasında değişen (33,76±11,22) yaş ortalamasına sahip toplamda 99 (27 kadın, 62 erkek) Boccia sporcusu gönüllü olarak katılmıştır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formunun yanı sıra Sporcu Bilinçli Farkındalık Ölçeği ile Sportif Sorunlarla Başa Çıkma Becerileri Envanteri-26’’ kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 paket programda analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin normal dağılım özelliği gösterdiği belirlendiğinden ikili karşılaştırmalarda t testi, çoklu karşılaştırmalarda ise ANOVA testi kullanılmıştır. Değişkenler arasında ilişki olup olmadığı, ilişki varsa yönü ve gücü Pearson korelasyon analizi” ile değişkenlerden birisi belirli bir birim değiştiğinde diğerinin nasıl bir değişim gösterdiğini incelemek amacıyla “Basit Doğrusal regresyon analizi” kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, sporcuların bilinçli farkındalık düzeyleri ile sportif sorunlar ile başa çıkma beceri düzeyleri arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Regresyon analiz sonuçlarına göre ise sporcuların bilinçli farkındalık düzeylerinin sportif sorunlar ile başa çıkma becerileri üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu, başa çıkma becerilerinin %21’inin bilinçli farkındalık düzeyleri tarafından açıklandığı belirlenmiştir (p<0,05). Yaş değişkenine göre, sportif sorunlarla başa çıkma becerileri (SSBÖ) ve sporda bilinçli farkındalık (SBFÖ) açısından, cinsiyet değişkenine göre sportif sorunlarla başa çıkma becerileri açısından anlamlı farklılık bulunmuştur. Milli sporcu olma, yarışma sınıflandırması ve sporculuk yılı değişkenlerine göre ise anlamlı fark bulunmamıştır. Sonuç olarak, sporcuların bilinçli farkındalık düzeyleri artarken sportif sorunlar ile başa çıkma becerilerinde de bir iyileşme olduğu söylenebilir. Ayrıca, araştırma bulguları, erkek sporcuların baskı altında daha iyi performans gösterebilme yetisine sahip olduğunu, 18-25 yaş grubu sporcularının, hedef belirleme-zihinsel hazırlık, konsantrasyon, güven ve başarı güdüsü ve odaklanma becerilerini geliştirmek için ek eğitim ve destek alması gerektiğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Engelli, Boccia, Sportif Sorunlar ile Başa Çıkma, Bilinçli Farkındalık

Abstract:

The purpose of this study is to examine the relationship between mindfulness levels and athletic coping skills among Boccia athletes with disabilities. The research was conducted using the relational survey model, a quantitative research method. A total of 99 Boccia athletes (27 women, 62 men) aged between 18 and 58 (mean age = 33.76 ± 11.22) voluntarily participated in the study. Data were collected using a personal information form, the Athlete Mindfulness Questionnaire, and the Athletic Coping Skills Inventory-26. The collected data were analyzed using SPSS 26.0 software. Since the data showed a normal distribution, independent samples t-tests were used for pairwise comparisons, while ANOVA was applied for multiple comparisons. The relationships between variables were examined using Pearson correlation analysis to determine the direction and strength of associations. Additionally, simple linear regression analysis was conducted to assess how variations in one variable influenced the other. The findings revealed a statistically significant, strong, and positive correlation between mindfulness levels and athletic coping skills among the athletes. Regression analysis indicated that mindfulness levels were a significant predictor of coping skills, explaining 21% of the variance (p<0.05). Significant differences were observed in athletic coping skills (ACSI) and mindfulness in sports (AMS) based on age, while gender differences were found to be significant in coping skills. However, no significant differences were found concerning national athlete status, competition classification, or years of athletic experience. In conclusion, the results suggest that as athletes’ mindfulness levels increase, their ability to cope with sports-related challenges improves. Furthermore, the findings indicate that male athletes demonstrate better performance under pressure, while athletes aged 18-25 may require additional training and support to enhance their goal-setting, mental preparation, concentration, confidence, motivation, and focus skills.

Keywords: Disability, Boccia, Athletic Coping Skills, Mindfulness

APA 7 Citation

Koç, İ., Pakyardım, C., Örel, M. Z., & Gencer, E. (2025). A relational study on mindfulness and athletic coping skills (sample of disabled Boccia athletes). International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences (IJOSS), 2(2), 221–236.

https://www.ijoss.org/Archive/issue2-volume2/ijoss-Volume2-issue2-21.pdf

References / Kaynaklar

• Alçay, E. S. (2019). Ergenlerde problemli internet kullanımı ile bilinçli farkındalık ve öz düzenleme arasındaki ilişkilerin incelenmesi.
• Argan, M., Gürbüz, B., Koçak, F., & Atıcı, M. (2021). Engelli sporcuların objektifinden spor deneyimini görmek: engelleyici faktörlerin sosyo-ekolojik model perspektifinden analizi. Spor Bilimleri Dergisi, 32(2), 75-97.
• Arslan, Y., Şahin, H. M., Gülnar, U., & Şahbudak, M. (2014). Görme engellilerin toplumsal hayatta yaşadıkları zorluklar (Batman Merkez Örneği). Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 4(2), 1-14.
• Bayrak, F., Akın, S., Orhan, B. E., & Karaçam, A. (2023). 7-15 Yaş Grubu Çocukların Sportif Sorunlarla Başa Çıkma Becerilerinin İncelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 90-102.
• Bayramlar, K., & Ergun, N. (2009). Engelli Masa Tenisi Oyuncularında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi. Turkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 1(1), 53-57.
• Berber, R. (2011). Sporun işitme engellilerin sosyalleşmesi üzerine etkisi [Yüksek Lisans, Dumlupınar Üniversitesi]. Kütahya.
• Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of personality and social psychology, 84(4), 822.
• Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri.
• Carmody, J., & Baer, R. A. (2008). Relationships between mindfulness practice and levels of mindfulness, medical and psychological symptoms and well-being in a mindfulness-based stress reduction program. Journal of behavioral medicine, 31, 23-33.
• Colle, K. F. F., Vincent, A., Cha, S. S., Loehrer, L. L., Bauer, B. A., & Wahner-Roedler, D. L. (2010). Measurement of quality of life and participant experience with the mindfulness-based stress reduction program. Complementary therapies in clinical practice, 16(1), 36-40.
• Çakır, G. (2024). Bilinçli Farkındalık ve Mental İyi Oluş İlişkisi: Spor Yapan ve Yapmayan Üniversite Öğrencileri Üzerine Kesitsel Bir Analiz. Milli Eğitim Dergisi, 53(244), 1755-1772.
• Çevik, O., & Kabasakal, K. (2013). Spor etkinliklerinin, engelli bireylerin toplumsal uyumuna ve sporla sosyalleşmelerine etkisinin incelenmesi. International Journal of Social and Economic Sciences, 3(2), 74-83.
• Doğanay, G., & Türkmen, M. (2022). The Relationship Between Mental Toughness And Mindfulness In Athletes. International Journal of Sport Culture and Science, 10(4), 153-169.
• Ergin, M. (2021). Paralimpik sporcuların spor yaparken karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 189-202.
• Esatbeyoğlu, F., & Karahan, B. G. (2014). Engelli bireylerin fiziksel aktiviteye katılımlarının önündeki engeller. Spor Bilimleri Dergisi, 25(2), 43-55.
• Göncü, B. S., & Balcı, B. (2023). Sporda mücadele ve tehdit algısı açısından bilinçli farkındalığın önemi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences-IJSETS, 9(2), 59-60.
• Gür, A. (2001). Özürlülerin sosyal yaşama uyum süreçlerinde sportif etkinliklerin rolü. TC Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlıǧı.
• Gür, Y. (2020). Farklı Branşlardaki Engelli Sporcuların Algılanan Stres Düzeyleri ve Bilinçli Farkındalık Seviyeleri arasındaki ilişki.
• İlhan, E. L., & Esentürk, O. K. (2015). Zihinsel engelli bireylerde sporun etkilerine yönelik farkındalık ölçeği (ZEBSEYFÖ) geliştirme çalışması. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(1), 19-36.
• İlhan, L. (2008). Eğitilebilir zihinsel engelli çocuklarda beden eğitimi ve sporun sosyalleşme düzeylerine etkisi. Kastamonu Education Journal, 16(1), 315-324.
• Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: past, present, and future.
• Kaiseler, M., Poolton, J. M., Backhouse, S. H., & Stanger, N. (2017). The relationship between mindfulness and life stress in student-athletes: The mediating role of coping effectiveness and decision rumination. The sport psychologist, 31(3), 288-298.
• Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (Vol. 5). Asil Yayın Dağıtım Ankara, Turkey.
• Kara, E. (2021). Öğrenci Sporcularda Algılanan Stres ile Psikolojik Sağlamlık Ilişkisi: Başa Çıkma Stratejileri, Bilinçli Farkındalık ve Algılanan Sosyal Desteğin Aracılığ Anadolu University (Turkey)].
• Kayhalak, F., & Güçlü, M. Muaythai Sporcularının Atletik Zihinsel Enerjisi ile Bilinçli Farkındalık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Journal of Global Sport and Education Research, 7(2), 45-58.
• Kesler, E. (2020). Elit güreşçilerde bilinçli farkındalık, sürekli optimal performans duygu durumu, spora katılım motivasyonu ve stres düzeylerinin incelenmesi Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi].
• Moen, F., Federici, R. A., & Abrahamsen, F. (2015). Examining possible Relationships between mindfulness, stress, school-and sport performances and athlete burnout. International Journal of Coaching Science, 9(1).
• Özcan, V., & Günay, M. (2017). The Turkish adaptation of athletic coping skills inventory-28 (ACSI-28): The validity and reliability study. Turkish Journal of Sport and Exercise, 19(1), 130-136.
• Özyeşil, Z., Arslan, C., Kesici, Ş., & Deniz, M. E. (2011). Bilinçli farkındalık ölçeği’ni Türkçeye uyarlama çalışması. Eğitim ve Bilim, 36(160).
• Roemer, L., Lee, J. K., Salters-Pedneault, K., Erisman, S. M., Orsillo, S. M., & Mennin, D. S. (2009). Mindfulness and emotion regulation difficulties in generalized anxiety disorder: Preliminary evidence for independent and overlapping contributions. Behavior therapy, 40(2), 142-154.
• Sipahi, Z. (2021). Genç futbolculara uygulanan on haftalık bilinçli farkındalık eğitim programının sporda güdülenme ve bilinçli farkındalık üzerindeki etkisi Marmara Universitesi (Turkey)].
• Smith, R. E., Schutz, R. W., Smoll, F. L., & Ptacek, J. (1995). Development and validation of a multidimensional measure of sport-specific psychological skills: The Athletic Coping Skills Inventory-28. Journal of sport and exercise psychology, 17(4), 379-398.
• Şirinkan, A. (2011). 10-15 Yaş işitme engelli öğrencilerde sportif eğitsel oyunların fiziksel gelişimlerine etkisinin araştırılması. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 13.
• Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (Vol. 6). pearson Boston, MA.
• Thienot, E., Jackson, B., Dimmock, J., Grove, J. R., Bernier, M., & Fournier, J. F. (2014). Development and preliminary validation of the mindfulness inventory for sport. Psychology of Sport and Exercise, 15(1), 72-80.
• Thompson, R. W., Kaufman, K. A., De Petrillo, L. A., Glass, C. R., & Arnkoff, D. B. (2011). One year follow-up of mindful sport performance enhancement (MSPE) with archers, golfers, and runners. Journal of Clinical Sport Psychology, 5(2), 99-116.
• Tingaz, E. O. (2020). Sporcu bilinçli farkindalik (mindfulness) ölçeği: türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalişmasi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 71-80.
• Vural, C., & Okan, İ. (2021). Sporda bilinçli farkındalık: Atıcılık spor branşları üzerine bir araştırma. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 265-273.
• Weinstein, N., Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2009). A multi-method examination of the effects of mindfulness on stress attribution, coping, and emotional well-being. Journal of research in personality, 43(3), 374-385.
• Yalçın, S., Tingaz, E. O., & Bilgin, U. (2023). Bilinçli Farkındalık ve Yarışma Kaygısı Arasındaki İlişki: Kadın Voleybolcular Üzerine Bir Araştırma. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 28(1), 42-47.
• Yıldız, A. B. (2022). Spor bilimleri fakültesi adaylarının spor yaralanması kaygıları ile sportif sorunlarla başa çıkma becerilerinin incelenmesi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 408-425.
• Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822-848.
• Gardner, F. L., & Moore, Z. E. (2007). The psychology of enhancing human performance: The mindfulness-acceptance-commitment (MAC) approach. Springer Publishing.
• Kabat-Zinn, J. (1990). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Random House.
• Moore, Z. E. (2009). Theoretical and empirical developments of the mindfulness-acceptance-commitment (MAC) approach to performance enhancement. Journal of Clinical Sport Psychology, 3(4), 291-302.
• Swann, C., Crust, L., Jackman, P. C., Vella, S. A., Allen, M. S., & Keegan, R. (2016). Performing under pressure: Exploring the psychological state underlying clutch performance in sport. Journal of Sports Sciences, 34(5), 403-414.
• Guérin, E., Maltais, D., & Tanguay, L. (2019). Psychological skills and performance in Paralympic athletes. Journal of Applied Sport Psychology, 31(1), 28-44. https://doi.org/10.1080/10413200.2018.1508817
• Hanton, S., Fletcher, D., & Coughlan, G. (2005). Enhancing the psychological resilience of athletes: The role of mental skills training in sport. Journal of Sport & Exercise Psychology, 27(4), 491-507. https://doi.org/10.1123/jsep.27.4.491
• Jones, M., & Hanton, S. (2001). Stress in elite athletes: Implications for performance and well-being. In N. J. Smoll & S. Hanton (Eds.), The psychology of sport performance (pp. 104-126). Human Kinetics.
• Kaufman, K. A., Glass, C. R., & Arnkoff, D. B. (2009). Mindfulness and acceptance in sport: Exploring the role of mindfulness in athletic performance. Journal of Clinical Sport Psychology, 3(3), 291-309. https://doi.org/10.1123/jcsp.3.3.291
• Martin, S. B. (2017). Psychological training in disability sport: A review of practices and recommendations. Disability and Rehabilitation, 39(20), 2049-2059. https://doi.org/10.3109/09638288.2016.1211462
• Moore, W. (2016). Mindfulness and performance in athletes: Evidence of the effectiveness of mindfulness training. Journal of Sports Science and Medicine, 15(4), 815-824. https://doi.org/10.1109/JSSM.2016.015
• Nicholls, A. R. (2007). Mental toughness in sport: Developments and progress. International Review of Sport and Exercise Psychology, 1(2), 113-126. https://doi.org/10.1080/17509840701867756
• Orlick, T., & Partington, J. (1988). Mental training for athletes: A practical guide. Human Kinetics.
• Shapiro, S. L., & Martin, J. A. (2010). Mindfulness and performance in athletes with disabilities. Journal of Rehabilitation Research and Development, 47(3), 191-203. https://doi.org/10.1682/JRRD.2010.03.0032
• Vealey, R. S. (2007). Mental skills training in sport. In T. S. Horn (Ed.), Advances in sport psychology (3rd ed., pp. 287-308). Human Kinetics.