University Students’ Attitudes Toward Exercise: An Evaluation From The Perspective of The Health Beliefs Model

Üniversite Öğrencilerinin Egzersize Yönelik Tutumları: Sağlık İnanç Modeli Perspektifinden Bir Değerlendirme

Hakan YAPICI , Döndü UĞURLU* , Zeynep Başer , Büşra EMLEK , Orhan GÖK , Alper Cavit KABAKCI, Murat Uygurtaş,

*Correspondence: Döndü Uğurlu donduugurlu@kku.edu.tr
¹Kirikkale University, hakanyapici@kku.edu.tr – Orcid: 0000-0002-7029-1910
²Kirikkale University, donduugurlu@kku.edu.tr, Orcid:0000-0002-9153-8900
³Kirikkale University, zeynepbaser@kku.edu.tr, Orcid: 0000-0003-4391-4075
⁴Kirikkale University, busraa.emlek7119@gmail.com  Orcid: 0000-0001-9428-2608
⁵Osmaniye Korkut Ata University, orkhangok78@gmail.com Orcid: 0000-0003-2038-8682
⁶Gazi University, ackabakci@gazi.edu.tr Orcid: 0000-0002-5137-231X
⁷Kırıkkale University, murat_uygurtas@kku.edu.tr-0000-0001-6479-4194

Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.18955004

https://www.ijoss.org/Archive/v3-i1/ijoss-Volume3-issue1-32.pdf

Download Full Text

Received / Gönderim: 30.11.2025 Accepted / Kabul: 14.02.2026 Published / Yayın: 28.02.2026

Abstract

Aims: The aim of this study is to evaluate university students’ health belief attitudes toward exercise from the perspective of the Health Belief Model and to examine the psychosocial factors that influence participation in physical activity. Methods: The research was conducted using quantitative methods and a descriptive survey model. The sample consisted of 1,814 university students living in Kırıkkale (946 women, 868 men). Participants completed a demographic information form and the Exercise-Related Health Beliefs Attitude Scale (EHBAS). Data were analyzed using SPSS 28.0; independent samples t-tests were used for comparisons between two groups, ANOVA for comparisons between three or more groups, and Tukey post hoc tests for significant difference. Results: Women’s “Health Development” and “Cognitive Health” scores were significantly higher than men’s, while men’s “Continuity” scores were higher than women’s. As body mass index (BMI) increased, exercise-related health belief scores decreased significantly. Scores for those who smoked and drank alcohol were significantly lower than those who did not, while scores for those with chronic diseases were higher than those without. As perceived socioeconomic status increased, students’ attitudes toward exercise-related health beliefs also increased (p < 0.001). Conclusion: University students’ health beliefs toward exercise are influenced by factors such as gender, BMI, smoking and alcohol use, presence of chronic disease, and socioeconomic status. These findings may guide the development of health awareness and interventions to increase students’ participation in physical activity.

Keywords Exercise, Health Belief Model, University Students, Physical Activity, Health Attitudes

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin egzersize yönelik sağlık inançlarına ilişkin tutumlarını Sağlık İnanç Modeli perspektifinden değerlendirmek ve fiziksel aktiviteye katılımı etkileyen psikososyal faktörleri incelemektir. Yöntem: Araştırma, nicel yöntemler kullanılarak betimsel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Kırıkkale’de yaşayan 1.814 üniversite öğrencisi (946 kadın, 868 erkek) oluşturmuştur. Katılımcılara demografik bilgi formu ve Egzersize İlişkin Sağlık İnançları Tutum Ölçeği (EHBAS) uygulanmıştır. Veriler SPSS 28.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. İki grup arasındaki karşılaştırmalar için bağımsız örneklem t-testi, üç veya daha fazla grup arasındaki karşılaştırmalar için ANOVA ve anlamlı farklılıkların belirlenmesi için Tukey post hoc testleri kullanılmıştır. Bulgular: Kadınların “Sağlık Gelişimi” ve “Bilişsel Sağlık” puanları erkeklerden anlamlı düzeyde yüksek bulunurken, erkeklerin “Süreklilik” puanlarının kadınlardan daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Vücut kitle indeksi (VKİ) arttıkça egzersize ilişkin sağlık inancı puanlarının anlamlı şekilde azaldığı görülmüştür. Sigara ve alkol kullanan bireylerin puanları kullanmayanlara göre anlamlı derecede düşük bulunurken, kronik hastalığı olan bireylerin puanlarının kronik hastalığı olmayanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Algılanan sosyoekonomik düzey arttıkça öğrencilerin egzersize ilişkin sağlık inancı tutumlarının da arttığı belirlenmiştir (p < 0.001).  Sonuç: Üniversite öğrencilerinin egzersize yönelik sağlık inançları; cinsiyet, vücut kitle indeksi, sigara ve alkol kullanımı, kronik hastalık varlığı ve sosyoekonomik durum gibi faktörlerden etkilenmektedir. Bu bulgular, öğrencilerin fiziksel aktiviteye katılımını artırmaya yönelik sağlık farkındalığı ve müdahale programlarının geliştirilmesine rehberlik edebilir.

Anahtar Kelimeler Egzersiz, Sağlık İnanç Modeli, Üniversite Öğrencileri, Fiziksel Aktivite, Sağlık Tutumları

References / Kaynaklar

• Açıksöz S, Kurt G, Seyfı M. Hemşirelik öğrencilerinin osteoporoza ilişkin sağlık inancı ve bilgi durumunun incelenmesi. J Tepecik Edu Res Hospital. 2020;30(2):203-211. doi:10.5222/terh.2020.15045.
• Agans, J. P., & Lerner, R. M. (2024). “I actually have to decide what I’m doing:” How youth maintain active lifestyles in the transition to young adulthood. Leisure Sciences, 46(1), 40-60. https://doi.org/10.1080/01490400.2021.1913266
• Ai, X., Yang, J., Lin, Z., & Wan, X. (2021). Mental health and the role of physical activity during the COVID-19 pandemic. Frontiers in psychology, 12, 759987. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.759987
• Albasheer, O., Hakami, N., Abdelwahab, S. I., Alqassim, A. Y., Alharbi, A., Abdelmola, A. O., … & Hobani, A. H. (2024). Utilisation of the health belief model to study the behavioural intentions relating to obesity management among university students: a cross-sectional study. BMJ open, 14(5), e079783. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-079783
• Aykaç Koçak, A., & Tümer, A. (2022). Öğretmenlerin Kolorektal Kanserden Korunmaya Yönelik Sağlık İnançları. Health Academy Kastamonu, 7(1), 59-69. https://doi.org/10.25279/sak.815312
• Caz, Ç., & Yazıcı, Ö. F. (2024). Algılanan Stres ile Egzersize Yönelik Sağlık İnançları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 247-257.
• Coşkuntürk, O. S., Kurcan, K., Yel, K., & Güzel, S. (2023). Teknolojik gelişmelerin hareketsiz yaşama ve çocuklarda psiko-motor gelişime etkileri. Dede Korkut Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 48-59. https://izlik.org/JA24BU27KE
• Çakır, Z., Çatıkkaş, F., Türkmen, M., Şengönül, A., Yaman, M., Öktem, T., Gönen, M., Güzel, S., & Yel, K. (2025a). Preservice teachers’ attitudes toward pedagogical humour: The role of physical activity, sociodemographic factors, and academic discipline. BMC Psychology, 13, 1423. https://doi.org/10.1186/s40359-025-03751-4
• Çakır, Z., Erbaş, Ü., Gönen, M. A, Ceyhan, M., Öktem, T., Kul, M., Dilek, A.N., & Güzel, S. (2025b). Examination of trauma levels and earthquake stress coping strategies of university students who exercise and do not exercise after an earthquake. BMC Psychology, 13, 867. https://doi.org/10.1186/s40359-025-03108-x
• Çingöz YE, Altuğ T, Şensoy C, Turan M, Yönal M, Akın H. (2022).  Bireylerin Sportif Rekreasyonel Aktivitelere İlişkin Sağlık İnancı ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışlarının İncelenmesi. TOJRAS. 2022;11(1):1-18. http://doi.org/10.22282/ojrs.2022.92
• Dziewior, J., Carr, L. J., Pierce, G. L., & Whitaker, K. (2024). College students report less physical activity and more sedentary behavior during the COVID-19 pandemic. Journal of american college HealtH, 72(7), 2022-2030. https://doi.org/10.1080/07448481.2022.2100708
• Edelmann, D., Pfirrmann, D., Heller, S., Dietz, P., Reichel, J. L., Werner, A. M., … & Kalo, K. (2022). Physical activity and sedentary behavior in university students–the role of gender, age, field of study, targeted degree, and study semester. Frontiers in public health, 10, 821703. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.821703
• Emlek, B., Yapici, H., Ayan, S., Ugurlu, D., Gok, O., Yılmaz, A., … & Dogan, A. A. (2023). Investigation of physical activity levels in adolescents. Journal of Exercise Science & Physical Activity Reviews, 1(1), 46-56. https://doi.org/10.5281/zenodo.8399816
• Espeño, P. R., Ong, A. K. S., German, J. D., Gumasing, M. J. J., & Casas, E. S. (2024). Analysis of Actual Fitness Supplement Consumption among Health and Fitness Enthusiasts. Foods, 13(9), 1424. https://doi.org/10.3390/foods13091424
• Faghih, M., Kaveh, M. H., Nazari, M., Khademi, K., & Hasanzadeh, J. (2024). Effect of health belief model-based training and social support on the physical activity of overweight middle-aged women: a randomized controlled trial. Frontiers in Public Health, 12, 1250152. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1250152
• Hareru, HE, Mamo, TT, Abebe, M. ve Debela, BG (2024). Güney Etiyopya’daki Gedeo bölgesinde yaşayan yetişkinler arasında sağlığı geliştirici davranış ve bulaşıcı olmayan hastalıklara yönelik belirleyicileri: sağlık inanç modelinin uygulanması. Halk Sağlığı Alanında Sınırlar , 12 , 1453281. |https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1453281
• Herbert, C. (2022). Enhancing mental health, well-being and active lifestyles of university students by means of physical activity and exercise research programs. Frontiers in public health, 10, 849093. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.849093
• Hu, D., Zhou, S., Crowley-McHattan, ZJ ve Liu, Z. (2021). Okul çağındaki çocuklarda ve ergenlerde fiziksel aktiviteye katılımı etkileyen faktörler: Sosyal ekolojik model perspektifinden sistematik bir inceleme. Uluslararası çevre araştırmaları ve halk sağlığı dergisi , 18 (6), 3147. https://doi.org/10.3390/ijerph18063147
• Huang, D., Tang, H., Jing, L., Lei, H., Li, X., & Koh, D. (2025). Investigating the Relationship between Psychological Capital and Physical Activity among University Students: The Mediating Effects of Health Consciousness and Health Motivation. SAGE Open, 15(3), 21582440251355777. https://doi.org/10.1177/21582440251355777
• Johansen, P. F., Green, K., & Thurston, M. (2025). Sports participation among Norwegian youth: a study of early sporting careers. Sport, Education and Society, 30(6), 681-697. https://doi.org/10.1080/13573322.2024.2333385
• Liu, R., Menhas, R., & Saqib, Z. A. (2024). Does physical activity influence health behavior, mental health, and psychological resilience under the moderating role of quality of life?. Frontiers in Psychology, 15, 1349880.  https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1349880
• Magnon, V., Vallet, G. T., Dutheil, F., & Auxiette, C. (2021). Sedentary lifestyle matters as past sedentariness, not current sedentariness, predicts cognitive inhibition performance among college students: an exploratory study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(14), 7649. https://doi.org/10.3390/ijerph18147649
• Peltonen, J., Benson, S., Kraushaar, J., Wunder, S., & Mang, C. (2025). Stroke survivors with limited walking ability have unique barriers and facilitators to physical activity. Disability and Rehabilitation, 1-9. https://doi.org/10.1080/09638288.2025.2453639
• Rajapakshe, W., Wickramasurendra, AK, Amarasinghe, RR, Kohilawatta Arachchige Wijerathne, SLM, Wijesinghe, ND ve Madhavika, N. (2024). Sri Lanka’da cinsel ve üreme sağlığı (SRH) eğitiminin kalitesini araştırmak için sağlık inanç modelinin (HBM) uygulanması. Uluslararası Çevre Araştırmaları ve Halk Sağlığı Dergisi , 21 (12), 1703. https://doi.org/10.3390/ijerph21121703
• Sevinç S, Fadıloğlu Ç, Katgı A. Health belief glycemic control and complications in individuals with diabetes mellitus. Turkiye Clin J Nurs Sci. 2012;4:1.
• Sheng, J., Ariffin, IAB ve Tham, J. (2025). Üniversite öğrencilerinde egzersiz öz yeterliliği ve cinsiyetin egzersiz motivasyonu ile fiziksel aktivite arasındaki ilişkiye etkisi. Bilimsel Raporlar , 15 (1), 11888. https://doi.org/10.1038/s41598-025-95704-5
• Shoesmith, A., Hall, A., Wolfenden, L., Shelton, R. C., Powell, B. J., Brown, H., … & Nathan, N. (2021). Barriers and facilitators influencing the sustainment of health behaviour interventions in schools and childcare services: a systematic review. Implementation Science, 16(1), 62. https://doi.org/10.1186/s13012-021-01134-y
• Şakar, M. & Yel, K. (2025). Movement, Sleep, and Well-Being: Exercise, Physical Activity, and Life Satisfaction. M. Gönen & M.Erkan (Ed.), Recreation, physical activity, and sedentary lifestyle from a sports sciences perspective: Contemporary approaches (pp. 84–97). Duvar Yayınları.
• Şakar, M., & Güzel, S. (2025). Physical inactivity and sedentary behaviors in modern life: A multidimensional review of child and adolescent health. In Ü. Erbaş, C. Cengiz, & H. Osmanoğlu (Eds.), Exercise-based health approaches: Sports, recreation, and preventive perspectives (pp. 124–140). Duvar Yayınları
• Ugurlu, D., Emlek, B., Yagin, F. H., Uygurtas, M., & Yapici, H. (2023). Examination of physical activity levels of university students. Journal of Exercise Science & Physical Activity Reviews, 1(1), 35-45. https://doi.org/10.5281/zenodo.8399742
• Uğurlu D, Yapıcı H. Obez bireylerin egzersize yönelik sağlık inanç ve tutumlarının değişkenlere göre incelenmesi. J Health Sci Med / JHSM. Temmuz 2025;8(4):663-668. doi:10.32322/jhsm.1708403
• Yel, K., Şencan, D., Güzel, S., & Erkılıç, A. O. (2024). Physical activity, nutrition, and healthy living. International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences (IJOSS), 1(3), 15-28. https://www.ijoss.org/Archive/ijoss-Volume1-issue3-02.pdf
• Yılmaz Aydın AS, Camcıoğlu Yılmaz B. (2024). Fizyoterapi öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyi, egzersize dair sağlık inançları ve egzersiz engel algılarının incelenmesi. BÜSAD. 2024;5(2):173-186.
• Zhang, L., Bai, D., Song, P., & Zhang, J. (2024). Effects of physical health beliefs on college students’ physical exercise behavior intention: Mediating effects of exercise imagery. BMC psychology, 12(1), 99.  https://doi.org/10.1186/s40359-024-01558-3