Boks yapan sporcuların psikolojik becerilerinin değerlendirilmesi

Assessment of Psychological Skills among Athletes Engaged in Boxing

Mehmet Şirin Güler, Eda Tekel Meço, İsmail Karademir

Kafkas Üniversitesi – mehmet0910@hotmail.com – https://orcid.org/0000-0001-6014-0636

Kafkas Üniversitesi – edatekel3636@gmail.com – https://orcid.org/0009-0003-6838-6341

Kafkas Üniversitesi – karademir@kafkas.edu.tr – https://orcid.org/0000-0001-5724-7969

Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.21256180

https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-24.pdf

Download Full Text

Received / Gönderim: 01.05.2026 Accepted / Kabul: 22.06.2026 Published / Yayın: 23.06.2026

Özet

Bu araştırmanın amacı, boks yapan sporcuların psikolojik beceri düzeylerini çeşitli demografik ve sportif değişkenler açısından incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Türkiye Boks Federasyonu bünyesinde aktif olarak spor yapan 44’ü kadın ve 102’si erkek olmak üzere toplam 146 sporcu oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sporcuların Psikolojik Becerileri Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey HSD çoklu karşılaştırma testi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, cinsiyet değişkeni açısından Zorluklarla Baş Edebilme Yeteneği, Konsantrasyon ve Baskı Altında İyi Performans Gösterebilme alt boyutlarında erkek sporcular lehine anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0,05). Günlük antrenman süresine göre Zorluklarla Baş Edebilme Yeteneği, Konsantrasyon ve Hedef Belirleme ve Mental Hazırlık alt boyutlarında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Haftalık antrenman sıklığına göre Hedef Belirleme ve Mental Hazırlık ile Baskı Altında İyi Performans Gösterebilme alt boyutlarında anlamlı farklılık belirlenmiştir (p<0,05). Lisanslı sporcuların Hedef Belirleme ve Mental Hazırlık alt boyutunda daha yüksek puan aldığı saptanmıştır (p<0,05). Millilik durumu açısından yalnızca Baskı Altında İyi Performans Gösterebilme alt boyutunda milli sporcular lehine anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca alt boyutlar arasında birçok pozitif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiş; özellikle Zorluklarla Baş Edebilme Yeteneği ile Konsantrasyon arasında orta-yüksek düzeyde pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0,619; p<0,01). Endişelerden Kurtulma alt boyutunda lisanssız sporcular lehine sınırda anlamlı bir farklılık gözlenmiş olmakla birlikte, bu bulgu düşük iç tutarlılık katsayısı nedeniyle dikkatli yorumlanmıştır. Sonuç olarak, boks yapan sporcuların psikolojik beceri puanlarının bazı demografik ve sportif değişkenlere göre farklılaşabildiği görülmüştür. Özellikle antrenman düzeyi, lisanslı sporcu olma durumu ve millilik gibi sportif özelliklerin bazı psikolojik beceri alt boyutları ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, boks sporunda fiziksel antrenmanların yanında psikolojik becerilerin desteklenmesine yönelik uygulamaların önemini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte araştırmanın kesitsel yapısı ve bazı alt boyutlarda düşük güvenirlik katsayılarının bulunması nedeniyle bulgular dikkatli yorumlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: boks, psikolojik beceri, sporcu

Abstract

This study aimed to examine the psychological skill levels of boxers in relation to various demographic and sport-related variables. The study was conducted using a descriptive survey model within a quantitative research design. The sample consisted of 146 athletes actively engaged in boxing under the Turkish Boxing Federation, including 44 females and 102 males. The Athletic Coping Skills Inventory-28 (ACSI-28) was used as the data collection instrument. Data were analysed using independent-samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), Tukey’s HSD post hoc multiple-comparison test, and Pearson correlation analysis.

The findings revealed significant gender-related differences in the sub-dimensions of Coping with Adversity, Concentration, and Peaking Under Pressure, all in favor of male athletes (p < .05). Significant differences were also identified in Coping with Adversity, Concentration, and Goal Setting and Mental Preparation according to daily training duration (p < .05). In terms of weekly training frequency, significant differences were found in Goal Setting and Mental Preparation and Peaking Under Pressure (p < .05). Licensed athletes scored significantly higher in the Goal Setting and Mental Preparation sub-dimension (p < .05). Regarding national athlete status, a significant difference was found only in the Peaking Under Pressure sub-dimension, in favor of national athletes (p < .05). In addition, several significant positive correlations were observed among the sub-dimensions. In particular, a moderate-to-high positive correlation was found between Coping with Adversity and Concentration (r = .619, p < .01). A borderline significant difference was observed in the Worry Freedom sub-dimension in favour of unlicensed athletes; however, this finding should be interpreted cautiously due to the low internal consistency of this sub-dimension.

Overall, the findings indicate that boxers’ psychological skill scores may vary according to certain demographic and sport-related variables. In particular, training level, licensed athlete status, and national athlete status appear to be associated with specific psychological skill sub-dimensions. These findings suggest that, alongside physical training, integrating practices that support psychological skills may be important in boxing. However, the findings should be interpreted with caution, given the study’s cross-sectional design and the low reliability coefficients observed in some sub-dimensions.

Keywords: boxing, psychological skills, athlete.

How to Cite This Article

APA 7

Güler, M. Ş., Meço, E.T., & Karademir, İ. (2026). Boks yapan sporcuların psikolojik becerilerinin değerlendirilmesi. International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences (IJOSS), 3(2), 748–765. https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-24.pdf

Vancouver

Güler M. Ş., Meço  E.T., & Karademir, İ. Boks yapan sporcuların psikolojik becerilerinin değerlendirilmesi. Int J Health Exerc Sport Sci (IJOSS). 2026;3(2):748–765. Available from: https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-24.pdf

References / Kaynaklar

• Andrade, A., Andreato, L., & Santos, M. (2022). What do we know about the effects of mental training applied to combat sports? A systematic review. Psychology of Sport and Exercise, 63, 102267. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2022.102267
• Ayrancı, M., & Kaplan, A. (2024). Spor performansında zihinsel dayanıklılığın rolü: Psikolojik faktörlerin etkisini inceleyen bir derleme çalışması. Ulusal Kinesyoloji Dergisi, 5(2), 19–25.
• Burton, D., & Raedeke, T. D. (2008). Sport psychology for coaches. Human Kinetics.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (25. bs.). Pegem Akademi.
• Cox, R. H. (2012). Sport psychology: Concepts and applications (7th ed.). McGraw-Hill.
• Deniz, A. V., & Cihan, B. B. (2025). Takım sporu yapan sporcuların güdülenme ve kaygı durumlarının incelenmesi. Uluslararası Bozok Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 90–104.
• Devonport, T. J. (2006). Perceptions of the contribution of psychology to success in elite kickboxing. Journal of Sports Science and Medicine, 5(CSSI), 99–107.
• Erhan, S., Bedir, D., Güler, M., & Ağduman, F. (2015). Sporcuların psikolojik becerilerini değerlendirme ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 59–71.
• Gao, Z., Wan Pa, W. A. M., & Nazarudin, M. N. B. (2026). Resilience under pressure: A systematic review of psychological coping and endurance mechanisms among collegiate tennis athletes in higher education. Frontiers in Psychology, 16, 1730060. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1730060
• Gürer, B., Bektaş, F., & Kural, B. (2018). Doğa sporları faaliyetlerine katılan sporcuların psikolojik performanslarının incelenmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 9(2), 74–85.
• Güvendi, Y. (2020). Milli güreşçilerin psikolojik becerilerinin tükenmişlik düzeyleri ile ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Hufton, J. R., Vella, S. A., Goddard, S. G., & Schweickle, M. J. (2026). How do athletes perform well under pressure? A meta-study. International Review of Sport and Exercise Psychology, 19(1), 150–173.
• Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi (35. bs.). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Loehr, J. (1982). Mental toughness training for sports. Stephen Greene Press.
• Mojtahedi, D., Dagnall, N., Denovan, A., Clough, P., Dewhurst, S., Hillier, M., Papageorgiou, K., & Perry, J. (2023). Competition anxiety in combat sports and the importance of mental toughness. Behavioral Sciences, 13(9), 713. https://doi.org/10.3390/bs13090713
• Park, I., & Jeon, J. (2023). Psychological skills training for athletes in sports: Web of Science bibliometric analysis. Healthcare, 11(2), 259. https://doi.org/10.3390/healthcare11020259
• Predoiu, R., Bertollo, M., Piotrowski, A., Stănescu, R., Hamdi, F., Szabo, G., & Cosma, G. (2025). Psychological resilience in Olympic combat sports. Frontiers in Psychology, 16, 1605765. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1605765
• Sayın, M. (2011). Hareket ve beceri öğretimi (7. bs.). Spor Yayınevi ve Kitabevi.
• Sivrikaya, M. H., & Ozan, M. (2020). Futbolcuların psikolojik becerilerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(1), 1–12.
• Smit, C., & Louw, J. (2011). The hurt business: Psychological aspects of boxing. South African Journal for Research in Sport, Physical Education and Recreation, 33(2), 117–126.
• Smith, R. E., Schutz, R. W., Smoll, F. L., & Ptacek, J. T. (1995). Development and validation of a multidimensional measure of sport-specific psychological skills: The Athletic Coping Skills Inventory-28. Journal of Sport and Exercise Psychology, 17, 379–398.
• Sural, V., Güler, H., & Çar, B. (2021). Examination of mental training and mental toughness in elite boxers. Pakistan Journal of Medical and Health Sciences, 15(6), 1647–1653.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
• Yıldız, M. E., & Erhan, S. E. (2019). Kış sporu ile uğraşan sporcuların psikolojik becerilerinin incelenmesi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 1(2), 23–31.
• Yılmaz, G. (2021). Spora katılım motivasyonu, spor engelleri ve kolaylaştırıcıları ile sportif sorunlarla başa çıkma becerilerinin paralimpik sporcular açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
• Zorba, E., Ziyagil, M. A., & Erdemli, D. (1999). Türk ve Rus boks milli takımlarının bazı fizyolojik kapasite ve antropometrik yapılarının karşılaştırılması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(1), 17–28.