Sporcuların Zihinsel Enerji Düzeylerinin İncelenmesi: Demografik ve Sportif Dinamikler Açısından Kesitsel Bir Araştırma

Investigating Athletes’ Mental Energy Levels: A Cross-Sectional Study from the Perspective of Demographic and Sport-Related Dynamics

Murat TURĞUT

Sinop Üniversitesi, mturgut@sinop.edu.tr, Orcid: 0000-0002-4050-6482

Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.21257026

https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-25.pdf

Download Full Text

Received / Gönderim: 16.03.2026 Accepted / Kabul: 06.05.2026 Published / Yayın: 23.06.2026

ÖZ

Bu çalışma, farklı branşlardaki lisanslı sporcuların atletik zihinsel enerji düzeylerini demografik özellikler ve sportif değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modelindeki araştırmaya, Türkiye’nin 32 farklı ilinden, yaşları 7 ile 55 arasında değişen (x̄ = 19.16, SS = 8.52) toplam 602 lisanslı sporcu (308 kadın, 294 erkek) gönüllü olarak katılmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu ve 18 maddelik Atletik Zihinsel Enerji Ölçeği (AMÉS) aracılığıyla toplanmıştır. A priori güç analizi, orta etki büyüklüğü için en az 305 katılımcı gerektiğini doğrulamıştır. Verilerin analizinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin altı faktörlü modelinin veriye kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir (χ²(120) = 287.319, p < .001; CFI = .967; TLI = .962; SRMR = .083). Standardize faktör yükleri .46 ile .91 arasında değişmektedir. Sporcuların lisans yılı, haftalık antrenman sıklığı ve müsabaka katılım sayısına göre zihinsel enerji puanlarında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p > .05). Yaş ile zihinsel enerji arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmış (r = -.188, p < .001); ergen grubun tüm boyutlarda yetişkinlerden anlamlı derecede yüksek puanlar aldığı görülmüştür (p < .001). Takım sporcularının Yorulmama (d = 0.31) ve Konsantrasyon (d = 0.27) puanları bireysel sporculardan yüksek bulunmuştur (p < .001). Milli sporcuların Yorulmama puanları milli olmayanlardan daha düşüktür (p = .013, d = 0.34). Sonuç olarak atletik zihinsel enerji, sportif tecrübenin niceliksel birikiminden bağımsız olup yaşa, branşın sosyal ekolojisine ve elit statüye duyarlı, dinamik ve durumsal bir yapı görünümündedir.

Anahtar Sözcükler: Atletik zihinsel enerji, elit tükenmişliği, sosyal kolaylaştırma, bilişsel yorgunluk, doğrulayıcı faktör analizi.

                Abstract

This study aims to investigate the athletic mental energy levels of licensed athletes from various sports branches in terms of demographic characteristics and sporting variables. In this cross-sectional study based on a relational survey model, a total of 602 licensed athletes (308 females, 294 males) ranging in age from 7 to 55 (M = 19.16, SD = 8.52) from 32 different provinces of Turkey participated voluntarily. Data were collected using a Personal Information Form and the 18-item Athletic Mental Energy Scale (AMES). An a priori power analysis confirmed that at least 305 participants were required for a medium effect size. Data analysis included Confirmatory Factor Analysis (CFA), independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation coefficient. CFA results indicated that the six-factor model of the scale provided an acceptable fit to the data (χ²(120) = 287.319, p < .001; CFI = .967; TLI = .962; SRMR = .083). Standardized factor loadings ranged from .46 to .91. No statistical difference was found in mental energy scores based on athletes’ license years, weekly training frequency, and number of competition participations (p > .05). A significant negative correlation was detected between age and mental energy perception (r = -.188, p < .001); ANOVA based on developmental stages showed that the adolescent group scored significantly higher than adults in all dimensions (p < .001). The Tirelessness (d = 0.31) and Concentration (d = 0.27) scores of team athletes were significantly higher than individual athletes (p < .001). Tirelessness scores of national athletes were lower than non-national athletes (p = .013, d = 0.34). Consequently, athletic mental energy is independent of the quantitative accumulation of sporting experience over the years; it appears to be a highly dynamic and situational construct that is sensitive to age, the social ecology of the branch, and elite status.

Keywords: Athletic mental energy, elite burnout, social facilitation, cognitive fatigue, confirmatory factor analysis.

How to Cite This Article

APA 7

Turğut, M. (2026). Sporcuların Zihinsel Enerji Düzeylerinin İncelenmesi: Demografik ve Sportif Dinamikler Açısından Kesitsel Bir Araştırma. International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences (IJOSS), 3(2), 766–774. https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-25.pdf

Vancouver

Turğut M. Sporcuların Zihinsel Enerji Düzeylerinin İncelenmesi: Demografik ve Sportif Dinamikler Açısından Kesitsel Bir Araştırma. Int J Health Exerc Sport Sci (IJOSS). 2026;3(2):766–774. Available from: https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-25.pdf

References / Kaynaklar

• Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
• Baumeister, R. F., Vohs, K. D., & Tice, D. M. (2007). The strength model of self-control. Current Directions in Psychological Science, 16(6), 351–355. https://doi.org/10.1111/j.1467-8721.2007.00534.x
• Bicer, T. (2018). Yaşamda ve sporda doruk performans: Başarının zihinsel dinamikleri. Beyaz Yayınları.
• Byrne, B. M. (2012). Structural equation modeling with Mplus: Basic concepts, applications, and programming. Routledge.
• Chiou, S. S., Hsu, Y., Chiu, Y. H., Chou, C. C., Gill, D. L., & Lu, F. J. (2020). Seeking positive strengths in buffering athletes’ life stress–burnout relationship: The moderating roles of athletic mental energy. Frontiers in Psychology, 10, Article 3007. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.03007
• Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
• Connaughton, D., Wadey, R., Hanton, S., & Jones, G. (2008). The development and maintenance of mental toughness: Perceptions of elite performers. Journal of Sports Sciences, 26(1), 83–95. https://doi.org/10.1080/02640410701310958
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
• Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
• Giancoli, D. C. (2009). Physics for scientists and engineers. Pearson Education.
• Gustafsson, H., Hancock, D. J., & Côté, J. (2014). Describing, explaining, and preventing athlete burnout. In A. G. Papaioannou & D. Hackfort (Eds.), Routledge companion to sport and exercise psychology (pp. 531–546). Routledge.
• Makaracı, M. (2025). Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 17(2), 144-160.JASP Team. (2024). JASP (Version 0.18.3) [Computer software]. https://jasp-stats.org/
• Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
• Kruger, J., & Dunning, D. (1999). Unskilled and unaware of it: How difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments. Journal of Personality and Social Psychology, 77(6), 1121–1134. https://doi.org/10.1037/0022-3514.77.6.1121
• Loehr, J., & Schwartz, T. (2004). The power of full engagement: Managing energy, not time, is the key to high performance and personal renewal. Free Press.
• Lu, F. J. H., Gill, D. L., Yang, C. M. C., Lee, P.-F., Chiu, Y.-H., Hsu, Y.-W., & Kuan, G. (2018). Measuring athletic mental energy (AME): Instrument development and validation. Frontiers in Psychology,  9, Article 2363. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02363
• Lykken, D. T. (2005). Mental energy. Intelligence, 33(4), 331–335. https://doi.org/10.1016/j.intell.2005.03.003
• Russell, S., Jenkins, D., Smith, M., Halson, I., & Kelly, V. (2019). The application of mental fatigue research to elite team sport performance: New perspectives. Journal of Science and Medicine in Sport, 22(6), 723–728. https://doi.org/10.1016/j.jsams.2018.12.008
• Singh, A., Kaur Arora, M., & Boruah, B. (2024). The role of the six factors model of athletic mental energy in mediating athletes’ well-being in competitive sports. Scientific reports, 14(1), 2974.
• Sindik, J., Botica, A., & Fiškuš, M. (2015). Preliminary psychometric validation of the Multidimensional inventory of sport excellence: Attention scales and mental energy. Montenegrin Journal of Sports Science and Medicine, 4(2), 17–24.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
• Tatlısu, B., Ozan, M., Uçan, İ., & Kan, E. (2022). Elit boksörlerde farklı değişkenlerin atletik zihinsel enerji düzeylerine etkisinin incelenmesi. Anatolia Sport Research, 3(1), 1–13.
• Yıldız, A. B., Yarayan, Y. E., Yılmaz, B., & Kuan, G. (2020). Atletik zihinsel enerji ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 108–119. https://doi.org/10.33689/spormetre.720927
• Zajonc, R. B. (1965). Social facilitation. Science, 149(3681), 269–274. https://doi.org/10.1126/science.149.3681.269