Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinde Öz Liderlik Davranışlarının, Liderlik Davranışlarına İlişkin Algılar Üzerindeki Etkisi

The Effect of Self-Leadership Behaviors on Perceptions of Leadership Behaviors Among Students of the Faculty of Sports Sciences

Ahmet Yılmaz ALBAYRAK, Mustafa Barış SOMOĞLU, Tonguç Osman MUTLU, Zeynep ALBAYRAK

¹Gümüşhane Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi , ORCID: 0000-0002-3345-6579  ahmetyilmazalbayrak@gumushane.edu.tr

²Gümüşhane Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi , ORCID: 0000-0001-5811-384X , barissomoglu@gmail.com

³Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, ORCID: 0000-0003-1270-6978  E-Posta: omutlu@mu.edu.tr

⁴Gümüşhane Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, ORCID: 0000-0001-7915-9337 zeyno_07_10@hotmail.com

Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.21257563

https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-26.pdf

Download Full Text

Received / Gönderim: 29.04.2026 Accepted / Kabul: 17.06.2026 Published / Yayın: 23.06.2026

Özet

Bu çalışmanın amacı spor bilimleri fakültesinde öğrenim gören öğrencilerinin öz liderlik davranışlarının, liderlik davranışlarına ilişkin algılar üzerindeki etkisini liderlik yönelimlerini bazı değişkenler bağlamında belirlemektir. Araştırmaya 2024-2025 eğitim yılında çeşitli üniversitelerin spor bilimleri fakültesi’nde okuyan 164’ü kadın 198’i erkek toplam 362 öğrenci katılmıştır. Katılımcılara kişisel bilgi formu ve Özbek ve Kızılyallı’ nın 2017 yılında geliştirdiği    “Lisans öğrencilerinin liderlik davranışlarına ilişkin öz algıları” ölçeği, Konan ve Atik (2015) tarafından eğitim örgütleri için Türkçeye uyarlanan; Houghton ve Neck (2002) tarafından geliştirilen “Kendi Kendine (Öz) Liderlik Ölçeği” Türkçe formu uygulanmıştır. Veriler SPSS 26.0 programında 0.5 anlamlılık düzeyinde (p<0,05) analiz edilmiştir. Yapılan analizler doğrultusunda öğrencilerin liderlik davranışlarına ilişkin öz algılarının yüksek olduğunu, erkek öğrencilerin liderlik öz algıları ve liderlikle ilgili Self-Talk düzeylerinin kadın öğrencilere kıyasla daha güçlü olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların okudukları bölümün liderlik öz algıları ve kendi kendine liderlik konuşmaları üzerinde sınırlı bir etkisi olduğu, yalnızca Participative Leaderlik açısından öğretmenlik öğrencilerinin daha öne çıktığı görülmektedir. Antrenör cinsiyetinin liderlik davranışlarına ilişkin öz algılar ve Self-Talk eğilimleri üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olduğu yine evde kalan öğrencilerin liderlik öz algıları ve liderlikle ilgili Self-Talk eğilimleri, diğer barınma türlerindeki öğrencilere kıyasla daha güçlü olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların hem liderlik davranışlarına yönelik öz algıları hem de kendi kendine liderlik konuşmalarının yüksek düzeyde olması öğrencilerin liderlik özelliklerini ve kendi kendilerini yönlendirme becerilerini güçlü biçimde geliştirdiklerini göstermekte ve ayrıca katılımcıların liderlik davranışlarına yönelik öz algılarının, kendi kendilerine yönelik liderlik konuşmalarını güçlü bir şekilde yordayan ve destekleyen bir unsur olduğu görülmektedir. Sonuçlar liderlik davranışlarına yönelik öz algıların, liderlikle ilgili içsel konuşmalar üzerinde belirleyici ve güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Spor Bilimleri, Spor Liderliği, Öz Liderlik, Öz algı

The Effect of Self-Leadership Behaviors on Perceptions of Leadership Behaviors Among Students of the Faculty of Sports Sciences

Summary

The aim of this study is to determine the effect of self-leadership behaviors of students studying in the Faculty of Sports Sciences on their perceptions of leadership behaviors, in the context of leadership orientations and some variables. The study included a total of 362 students (164 women and 198 men) studying in the Faculty of Sports Sciences of various universities during the 2024-2025 academic year. Participants completed a personal information form and the “Self-Perceptions of Leadership Behaviors of Undergraduate Students” scale developed by Özbek and Kızılyallı in 2017, and the Turkish form of the “Self-Leadership Scale” developed by Houghton and Neck (2002), adapted into Turkish for educational organizations by Konan and Atik (2015). Data were analyzed using SPSS 26.0 at a significance level of 0.5 (p<0.05). The analyses revealed that students had high self-perceptions of leadership behaviors, and that male students had stronger self-perceptions of leadership and levels of self-talk about leadership compared to female students. The study revealed that the participants’ field of study had a limited effect on their self-perceptions of leadership and self-talk about leadership, with only teacher training students showing more prominence in terms of participatory leadership. Coach gender had a limited effect on self-perceptions of leadership behaviors and self-talk tendencies. Furthermore, students living in dormitories showed stronger self-perceptions of leadership and self-talk tendencies related to leadership compared to students in other types of accommodation. The high levels of both self-perceptions of leadership behaviors and self-talk about leadership indicate that students have strongly developed their leadership qualities and self-direction skills. Additionally, self-perceptions of leadership behaviors strongly predict and support self-talk about leadership. The results demonstrate that self-perceptions of leadership behaviors have a significant and powerful influence on internal leadership discussions.

Keywords: Sports Science, Sports Leadership, Self-Leadership, Self-perception

 

How to Cite This Article

APA 7

Albayrak, A. Y., Somoğlu, M. B., Mutlu, T. O., & Albayrak, Z. (2026). Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinde Öz Liderlik Davranışlarının, Liderlik Davranışlarına İlişkin Algılar Üzerindeki Etkisi. International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences (IJOSS), 3(2), 775–795. https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-26.pdf

Vancouver

Albayrak AY, Somoğlu MB, Mutlu TO, Albayrak Z. Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinde Öz Liderlik Davranışlarının, Liderlik Davranışlarına İlişkin Algılar Üzerindeki Etkisi. Int J Health Exerc Sport Sci (IJOSS). 2026;3(2):775–795. Available from: https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-26.pdf

References / Kaynaklar

• Akman, S. (2022). Spor Yöneticiliği Öğrencilerinin Öz Liderlik Davranışları İle Akademik Motivasyonlarının Değerlendirilmesi: İstanbul Örneği. Yüksek lisans tezi [749709]. İstanbul.
• Alberto, S.(2016). What is Leadership?. Journal of Business Studies Quarterly; Antioch, Vol. 8, Iss. 1: 1-5.
• Arlı, Ö. Avcı, A.(2017). Öz Kendilik Değerlendirmesinin Öz Liderlik Davranışları Üzerinde Etkisi: İlköğretim Öğretmenleri Üzerine Bir Araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler dergisi. Cilt:9, Sayı:22. 455-468.
• Arslan, A. (2020). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin öz-liderlik algıları ve sosyal problem çözme becerilerinin belirlenmesi. JRES, 7(1), 80-106.
• Covell, D., Walker, S., Siciliano, J., & Hess, P.W. (2007).Managing Sports Organizations. Oxford: Elsevier Butterworth-Heinemann.
• Bozyigit, E. (2018). Self-leadership: Volleyball student-players and their competition achievement. European Journal of Physical Education and Sport Science, 4(10), 32-49.
• Doi: 10.5281/zenodo.1400814
• Bozyiğit, E., Çetin, Ç. (2019). Spor Bilimleri Öğrencilerinin Kendi Kendine Liderlik Düzeylerinin İncelenmesi. SPORMETRE, 17(1),78-87.
• Daft, R.L. (2010). Management. South-Western. United States.
• Dugan, J. P. (2006). Involvement and leadership: A descriptive analysis of socially responsible leadership. Journal of College Student Development, 47(3), 335–343.
• Dugan, J. P.,  Komives, S. R. (2010). Influences on college students’ capacities for socially responsible leadership. Journal of College Student Development, 51(5), 525–549.
• Dunning, E. (1999). Sport Matters Sociological Studies Of Sport, Violence And Civilization. London: Routledge.
• Doğan, S. ve Şahin, F. (2008). Kendi kendini liderlik ölçeğinin Türkçe uyarlaması, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 139-164.
• Dolbier, C. L., Soderstrom, M. & Steinhardt, M. A. (2001). The relationships between self-leadership and enhanced psychological, health, and work outcomes. The Journal of Psychology, 135(5), 469-485.
• Fidan, M. (2019). Öğretmenlerde Bireysel İnovasyon ile Öz Liderlik Arasındaki İlişki. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 2(3), 518-527.
• Fidan, M. (2020).     Yeni Nesil Öğrencilerin Öz Eğitiminde Özgürlük ve Öz Liderlik İşbirliği: Özgürleştiren Liderlik. Eğitim yönetimi ve politikaları dergisi. Volume:1 Issue:2,32 – 41.
• Gayretli, Z., & Çelik, A. (2020). Spor Yöneticiliği Bölümünde Öğrenim Gören Spor Yöneticisi Adaylarının Öz Liderlik Davranışlarının İncelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(1), 18-30.
• Göksoy, S., Emen, E. &  Yenipınar, Ş.(2014). Öğretmenlerin öz liderlik rolleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 103-116.
• Görmüş, M., Aydın, E. (2020). Gençlik Liderlerinde Öz Liderlik Davranışlarının İş Doyum Düzeyine Etkisi. Gençlik Araştırmaları Dergisi.  8(21), 23-39.
• Houghton, J. D., Neck, C. P. (2002). The revised self-leadership questionnaire: Testing a hierarchical factor structure for self-leadership. Journal of Managerial psychology, 17(8), 672-691.
• Houghton, J. D., Yoho, S. K. (2005). Toward a contingency model of leadership and psychological empowerment: when should self-leadership be encouraged?. Journal of Leadership & Organizational Studies, 11(4), 65-83.
• Hoye, R., Smith, Aaron C.T., Nicholsan, M. & Stewart, B. (2015).  Sport Management Principles and applications .Fourth Edıtıon. London: Routledge.
• İşcana, Ö.F., Ersarı, G., & Naktiyok, A. (2014). Effect of Leadership Style on Perceived Organizational Performance and Innovation: The Role of Transformational Leadership beyond the Impact of Transactional Leadership -An Application among Turkish SME’s. Procedia – Social and Behavioral Sciences 150 , 881 – 889.
• Karahan, Ö., Karahan, F. Ş. (2014). Mevcut İmkânlarla Seçkin Öğretim Üyesi, Yıldız Araştırmacı ve Lider Yetiştirme Projesi. Journal of Higher Education & Science/Yüksekögretim ve Bilim Dergisi, 4(3).
• Kezar, A., & Moriarty, D. (2000). Expanding our understanding of student leadership development: A study exploring gender and ethnic identity. Journal of College Student Development, 41(1), 55–69.
• Kurt, T. (2016). Öğretmen liderliğini açıklamaya yönelik bir model: Dağıtımcı liderlik, örgütsel öğrenme ve öğretmenlerin öz yeterlik algısının öğretmen liderliğine etkisi. Eğitim ve Bilim, 41(183).
• Kunagornpitak, P., Sanrattana, W., & Oaks, M. M. (2019). A Comparative Analysis of the SelfLeadership Behaviors of Thai and US Elementary Teachers. İnternational Education Studies, 12(7), 93-105.
• Külekçi, E. (2016). Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Sorumluluk Temelli Liderlik Becerilerinin Geliştirilmesine Yönelik Deneysel Bir Çalışma, International Journal Of Eurasia Social Sciences, Vol: 7, Issue: 22, pp. (56-80).
• Konan, N., Atik, S.(2015). Kendi Kendine (Öz) Liderlik Ölçeğinin Eğitim Örgütleri İçin Türkçeye Uyarlanması, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 3, ss.101-115.
• Khaledah, Zaid., Al-Zawahreh, A.,  Olimat, A.(2012).   Leadership Practices among Faculty Members in Jordanian Public Universities: A Construct Validation Study. Journal of Institutional Research Journal South East Asia. 10:1, 53-66.
• Krista M. Soria, Julia E. Roberts & Alex P. Reinhard (2015) First-Year College Students’ Strengths Awareness and Perceived Leadership Development. Journal of Student Affairs Research and Practice, 52:1, 89-103, DOI: 10.1080/19496591.2015.996057
• Linda Lambert (2003) Leadership redefined: an evocative context for teacher leadership. School Leadership & Management: Formerly School Organisation, 23:4, 421-430,
• DOI: 10.1080/1363243032000150953
• Lovelace, Kathi J., Charles C. Manz, &  Jose C. Alves (2007). “Work Stress and Leadership Development: The Role of Self-Leadership, Shared Leadership, Physical Fitness and Flow in Managing Demands and Increasing Job Control”. Human Resource Management Review, 17: 374-387.
• Manz, C. C. (2015). Taking the self-leadership high road: Smooth surface or potholes ahead?. Academy of Management Perspectives, 29(1), 132-151.
• Mutlu, T.O., Algül. M. (2019). Kick Boks Sporcularının Öz Liderlik Algıları İle Sporda Kişiler Arası Davranış Düzeylerinin İncelenmesi. İnönü Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 6(3), 35-48.
• Neck, C. P., Houghton, J. D. (2006). Two decades of self-leadership theory and research: Past developments, present trends, and future possibilities. Journal of Managerial Psychology, 21, 270-295.
• Neck, C. P., Manz, C. C., & Houghton, J. D. (2019). Self-leadership: The definitive guide to personal excellence. Sage Publications.
• Uğurluoğlu, Ö. (2010). Kendi Kendine Liderlik Stratejileri Üzerine Bir Araştırma.  Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 1, 175-191.
• Orhan, R. (2012). Oryantiring Sporcularının Kendi Kendine Liderlik Algıları, Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale.
• Özbek, O., Kızılyallı, M. (2017). Lisans öğrencilerinin liderlik davranışlarına ilişkin öz algıları: Ölçek geliştirme çalışması. Journal of Human Sciences, 14(4), 4112-4122. Doi:10.14687/jhs.v14i4.4635
• Özcan, M., Şengül, M. Çelik, M. & Eranıl, A.K. (2017). Türkçe Öğretmenlerinin Öz Liderlik Düzeylerinin İncelenmesi. Turkish Studies. Volume 12/14, p. 317-332.
• Özdemir, A., Şahin, A., & Özgüner, M. (2017). Üniversite öğrencilerinin kendi kendine liderlik eğilimlerinin belirlenmesi, II. Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu, 18-20 Mayıs 2017, Alanya/Türkiye, Tam Metin Kitabı, Editör: Mehmet AK, 2155-2166.
• Posner, B.Z. (2004). A Leadership development instrument for students. Journal of College Student Development. (45), (4), 443-456.
• Sesen, H., Tabak, A., & Arli, O. (2017). Consequences of self-leadership: A study on primary school teachers. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(3).
• Tabak, A., Sığrı, Ü. ve Türköz, T. (2013). Öz liderlik ölçeğinin türkçeye uyarlanması çalışması. Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 67, 213-246.
• Tuncer, G., Yelken, T. Y., & Tanrıseven, İ. (2018). Felsefe grubu öğrencilerinin akademik motivasyonları ile sorgulama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(3), 1156-1175.
• Türköz, T., Mutlu, T.O., Tabak, A., Erdoğan, M. (2013). Examining the levels of self-leadership perceptions of university student-athletes in terms of sociodemographic characteristics, Physical Culture and Sport Studies and Research, Volume LVIII, 43-52.  Doi: 10.2478/pcssr-2013-0011
• Watt, C.D. (2003).  Sports Management and Administration. 2nd Edition. London: Routledge
• Yolcu, T. (2023). Spor Yükseköğretim Kurumu Öğrencilerinin Liderlik Özellikleri Ve Akademik Öz-Yeterliklerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi [831046]. Ordu.
• Yun, S., Cox, J., Sims, H.P. J r (2006), “The forgotten follower: a contingency model of leadership and follower self‐leadership”, Journal of Managerial Psychology, Vol. 21 No. 4, pp. 374‐88.