Sürdürülebilir Sporun Geleceği: Spor Bilimleri Öğrencilerinde Karbon Ayak İzi Farkındalığı

The Future of Sustainable Sport: Carbon Footprint Awareness Among Sports Science Students

Ozan AKILLI, Rüstem ORHAN

Correspondence:  Ozan AKILLI, akilliozan1@gmail.com

¹Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Orcid: 0009-0003-9347-0051, akilliozan1@gmail.com

²Kırıkkale Üniversitesi, Orcid: 0000-0003-3007-9883, rstemorhan@gmail.com

Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.23678696

https://www.ijoss.org/Archive/v3-i3/ijoss-Volume3-issue3-07.pdf

Download Full Text

Received / Gönderim: 01.07.2026 Accepted / Kabul: 19.10.2026 Published / Yayın: 25.10.2026

Öz

Bu araştırmanın amacı, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin karbon ayak izi farkındalık düzeylerini belirlemek ve bu farkındalığın cinsiyet, öğrenim görülen bölüm, yerleşim yeri ve çevre eğitimi alma gibi çeşitli değişkenlere göre incelemektir. Araştırma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından sağlanan destekle gerçekleştirilen “Spor Bilimleri Öğrencilerinin Karbon Ayak İzi Farkındalıklarının İncelenmesi” başlıklı projeden üretilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye’deki Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören öğrenciler, örneklemini ise 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Kırıkkale Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören gönüllü 487 öğrenci (249 kadın, 238 erkek) oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinin kullanıldığı çalışmada veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu” ve “Karbon Ayak İzi Farkındalık Ölçeği (KAİFÖ)” kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre; kadın öğrencilerin gıda farkındalığı erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Çevre eğitimi alan öğrencilerin elektrik ve atık yönetimi konularındaki farkındalıklarının, eğitim almayanlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bölümler arası karşılaştırmada, Rekreasyon bölümü öğrencilerinin farkındalık düzeylerinin diğer bölümlere kıyasla daha düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca, lisans eğitimi öncesinde köyde yaşayan öğrencilerin karbon ayak izi farkındalıklarının şehir ve büyükşehirde yaşayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, çevre eğitimi almanın elektrik ve atık gibi bireysel kontrol alanlarında farkındalığı artırdığı ancak ulaşım gibi makro konularda yetersiz kaldığı, Rekreasyon bölümü öğrencilerinin farkındalık düzeylerinin diğer bölümlere göre daha düşük olduğu ve köy kökenli öğrencilerin şehirde yaşayan öğrencilere kıyasla daha yüksek çevre bilincine sahip olduğu söylenebilir. Bu durum, spor bilimleri öğrencilerindeki karbon ayak izi farkındalığının yalnızca teorik eğitimlerle değil; sosyo-kültürel arka plan, yaşantısal tecrübeler ve branş dinamikleriyle doğrudan şekillendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Karbon Ayak İzi, Sürdürülebilirlik, İklim Değişikliği, Çevre Eğitimi, Spor ve Çevre.

Abstract

The purpose of this study is to determine the carbon footprint awareness levels of Sports Sciences Faculty students and to examine this awareness according to various variables such as gender, department of study, place of residence, and whether they have received environmental education. This research was derived from a project titled “Investigation of Carbon Footprint Awareness of Sports Sciences Students,” supported by the TÜBİTAK 2209-A University Students Research Projects Support Program. The population of the study consists of students studying at Faculties of Sports Sciences in Turkey, while the sample comprises 487 volunteer students (249 female, 238 male) studying at Kırıkkale University Faculty of Sports Sciences during the 2024-2025 academic year. In the study, which utilized the survey model—a quantitative research method—a “Personal Information Form” and the “Carbon Footprint Awareness Scale (CFAS)” were used as data collection tools. Descriptive statistics, Independent Samples t-Test, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were applied in the data analysis. According to the research findings, the food awareness of female students was found to be significantly higher than that of male students. It was determined that the awareness levels of students who received environmental education regarding electricity and waste management were higher than those who did not receive such education. In the comparison between departments, it was observed that the awareness levels of Recreation department students were lower compared to other departments. Furthermore, it was determined that the carbon footprint awareness of students who lived in a village prior to their undergraduate education was significantly higher than those living in cities and metropolitan areas. In conclusion, it can be said that receiving environmental education increases awareness in individual control areas such as electricity and waste but remains insufficient in macro issues such as transportation; that Recreation department students have lower awareness levels compared to other departments; and that students with a village background possess higher environmental consciousness compared to students living in urban areas. These findings indicate that carbon footprint awareness among sports science students is shaped not only by academic education but also by socio-cultural backgrounds, daily life experiences, and the environmental dynamics of their specific disciplines.

Keywords: Carbon Footprint, Sustainability in Higher Education, Climate Change Awareness,   Environmental Education, Sustainable Sports.

How to Cite This Article

APA 7

Akılı, O.  & Orhan, R. (2026). Sürdürülebilir Sporun Geleceği: Spor Bilimleri Öğrencilerinde Karbon Ayak İzi Farkındalığı. International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences, 3(3).1022-1039. https://doi.org/10.5281/zenodo.23678696

Vancouver

Akıllı O., Orhan R. Sürdürülebilir Sporun Geleceği: Spor Bilimleri Öğrencilerinde Karbon Ayak İzi Farkındalığı. International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences. 2026;3(3). 1022-1039. https://doi.org/10.5281/zenodo.23678696

References / Kaynaklar

• Ağbulut, Ü., Yıldız, G., Bakır, H., Polat, F., Biçen, Y., Ergün, A., & Gürel, A. E. (2023). Current practices, potentials, challenges, future opportunities, environmental and economic assumptions for Türkiye’s clean and sustainable energy policy: A comprehensive assessment. Sustainable Energy Technologies and Assessments.
• Aleinikovas, M., Jasinevičius, G., Škėma, M., Beniusiene, L., Šilinskas, B., & Varnagirytė-Kabašinskienė, I. (2018). Assessing the effects of accounting methods for carbon storage in harvested wood products on the national carbon budget of Lithuania. Forests.
• Alıcı, H., Yiğit, B. N., Menemencioğlu, B., Tümay Ateş, K., Demirdelen, Ö., Demirdelen, T., & Kıvanç, Z. (2024). Analysis of carbon footprint including process-level calculation and its influencing factors of process for low-carbon and sustainable textile industry. Sustainability.
• Atmaca, A., & Atmaca, N. (2022). Carbon footprint assessment of residential buildings, a review and a case study in Turkey. Journal of Cleaner Production.
• Atwoli, L., Baqui, A. H., Benfield, T. L., Bosurgi, R., Godlee, F., Hancocks, S., Horton, R. C., Laybourn-Langton, L., Monteiro, C. A., Norman, I., Patrick, K., Praities, N., Rikkert, M. G., Rubin, E. J., Sahni, P., Smith, R., Talley, N. J., Turale, S., & Vázquez, D. (2021). Call for emergency action to limit global temperature increases, restore biodiversity, and protect health. Journal of the American Medical Informatics Association: JAMIA, 28, 2069–2071.
• Atwoli, L., Erhabor, G. E., Gbakima, A. A., Haileamlak, A., Kayembe Ntumba, J., Kigera, J. W., Laybourn-Langton, L., Mash, R. J., Muhia, J., Mulaudzi, F. M., Ofori-Adjei, D., Okonofua, F. E., Rashidian, A., Adawy, M. E., Sidibé, S., Snouber, A., Tumwine, J., Yassien, M. S., Yonga, P., Zakhama, L., & Zielinski, C. (2022). COP27 Climate Change Conference: Urgent action needed for Africa and the world. eClinicalMedicine, 53.
• Balcı, V., & Koçak, F. (2014). Spor ve rekreasyon alanlarının tasarımında ve kullanımında çevresel sürdürülebilirlik. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 5(2), 46-58. https://doi.org/10.17155/spd.53129
• Boeri, A., Turillazzi, B., Sabatini, F., Sassenou, L.-N., & Manella, G. (2024). The threefold role of the university in fostering the energy transition: The case of Bologna and its Cesena campus. Energies, 17(15), 3751. https://doi.org/10.3390/en17153751
• Bülbül, H., Topal, A., Özoğlu, B., & Büyükkeklik, A. (2023). Assessment of determinants for households’ pro-environmental behaviours and direct emissions. Journal of Cleaner Production.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
• Cetin, A., Pekel, A., Ozman, C., Ozgur, B., & Demir, A. (2024). Comparative analysis of carbon footprints from away and home matches: A study on leading basketball and football teams in Türkiye. Sustainability.
• Chen, J. M. (2021). Carbon neutrality: Toward a sustainable future. The Innovation, 2.
• Domański, R. (2024). The impact of football teams’ transportation on the carbon footprint for away matches. Sustainability.
• Erdoğan, S., Yıldırım, S., Yıldırım, D. Ç., & Gedikli, A. (2020). The effects of innovation on sectoral carbon emissions: Evidence from G20 countries. Journal of Environmental      Management, 267, 110637.
• Ertekin, B. A., & Ortakavak, B. (2020). Su üzerine dünya inşa etmek: Küresel sistemde ekolojik faktöre bağlı olarak ulus-devletlerin geleceği; Kuzey kutup bölgelerindeki buzul erimesi gerçeği. Turkish Studies – Economics Finance Politics, 15(3), 1299-1325. https://doi.org/10.47644/TurkishStudies.44724
• Esin, İ., & Bayköse, N. (2024). Sporda Sürdürülebilirlik: Çevresel Sürdürülebilirlik Hakkında Bir Derleme. Uluslararası Türk Spor ve Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 4(1), 30-45. https://doi.org/10.55376/ijtsep.1493561
• Gao, J., Hou, H., Zhai, Y., Woodward, A., Vardoulakis, S., Kovats, S., Wilkinson, P., Li, L., Song, X., Xu, L., Meng, B., Liu, X., Wang, J., Zhao, J., & Liu, Q. (2018). Greenhouse gas emissions reduction in different economic sectors: Mitigation measures, health co-benefits, knowledge gaps, and policy implications. Environmental Pollution, 240, 683-698.
• Hoegh‐Guldberg, O., Jacob, D., Taylor, M., Bolaños, T. G., Bindi, M., Brown, S., Brown, S., Camilloni, I., Diedhiou, A., Djalante, R., Ebi, K. L., Engelbrecht, F., Guiot, J., Hijioka, Y., Mehrotra, S., Hope, C., Payne, A. J., Pörtner, H., Seneviratne, S. I., Thomas, A., Warren, R., & Zhou, G. (2019). The human imperative of stabilizing global climate change at 1.5°C. Science, 365.
• Hunter, L.M., Hatch, A. and Johnson, A. (2004), Cross-National Gender Variation in Environmental Behaviors*. Social Science Quarterly, 85: 677-694. https://doi.org/10.1111/j.0038-4941.2004.00239.x
• Jurić, Ž., & Ljubas, D. (2020). Comparative assessment of carbon footprints of selected organizations: The application of the enhanced Bilan Carbone model. Sustainability.
• Kanemoto, K., & Moran, D. D. (2019). Carbon-footprint accounting for the next phase of globalization: Status and opportunities. One Earth.
• Kangalli Uyar, S. G., Dal, B., & Ozbay, B. K. (2024). Modeling building carbon emissions by using MARS algorithm: A case of Istanbul. Building and Environment, 262, 111768. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2024.111768
• Karwacka, M., Ciurzyńska, A., Lenart, A., & Janowicz, M. (2020). Sustainable development in the agri-food sector in terms of the carbon footprint: A review. Sustainability.
• Knutti, R., & Rogelj, J. (2015). The legacy of our CO2 emissions: A clash of scientific facts, politics and ethics. Climatic Change, 133, 361-373.
• Li, Y., Yang, X., Du, E., Liu, Y., Zhang, S., Yang, C., Zhang, N., & Liu, C. (2024). A review on carbon emission accounting approaches for the electricity power industry. Applied Energy.
• Loyarte-López, E., Barral, M., & Morla, J. C. (2020). Methodology for carbon footprint calculation towards sustainable innovation in intangible assets. Sustainability, 12(4), 1629. https://doi.org/10.3390/su12041629
• Papadis, E., & Tsatsaronis, G. (2020). Challenges in the decarbonization of the energy sector. Energy, 205, 118025.
• Polat, E., Akoğlu, H. E., Konak, O., & Özen, G. (2019). Fiziksel aktivite yapan ve yapmayan bireylerde sürdürülebilir tüketim davranışlarının incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 53-63. https://doi.org/10.33689/spormetre.525753
• Qian, F., Shi, Z., & Yang, L. (2024). A review of green, low-carbon, and energy-efficient research in sports buildings. Energies.
• Ridhosari, B., & Rahman, A. (2020). Carbon footprint assessment at Universitas Pertamina from the scope of electricity, transportation, and waste generation: Toward a green campus and promotion of environmental sustainability. Journal of Cleaner Production, 246, 119172.
• Shahar, F. S., Hameed Sultan, M. T., Lee, S., Jawaid, M., Md Shah, A. U., Safri, S. N., & Sivasankaran, P. N. (2019). A review on the orthotics and prosthetics and the potential of kenaf composites as alternative materials for ankle-foot orthosis. Journal of the Mechanical Behavior of Biomedical Materials, 99, 169-185.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston: Pearson.
• Terrenoire, E., Hauglustaine, D., Gasser, T., & Penanhoat, O. (2019). The contribution of carbon dioxide emissions from the aviation sector to future climate change. Environmental Research Letters, 14.
• Tian, W., An, H., Li, X., Li, H., Quan, K., Lu, X., & Bai, H. (2022). CO2 accounting model and carbon reduction analysis of iron and steel plants based on intra- and inter-process carbon metabolism. Journal of Cleaner Production.
• Uyar, H., Uyar, Y., & Erdeveciler, Ö. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin kariyer uyum yeteneği düzeylerinin belirlenmesi: Ankara ili örneği. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(1), 41-52. https://doi.org/10.33689/spormetre.1366304
• Ünal, H., & Bağcı, E. (2017). Sports organizations in the light of environmental sustainability and ecologic footprint Çevresel sürdürülebilirlik ve ekolojik ayak izi ışığında spor organizasyonları. Journal of Human Sciences, 14(3), 3006-3021. https://www.j-humansciences.com/index.php/IJHS/article/view/4597
• Üstgörül, S., Akkaya, B., Palazzo, M., & Micozzi, A. (2024). Development and validation of carbon footprint awareness scale for boosting sustainable circular economy. Sustainability, 16(18), 8199.
• Wu, Y., Gao, X., Nguyen, T. T., Wu, J., Guo, M., Liu, W., & Du, C. (2022). Green and low-cost natural lignocellulosic biomass-based carbon fibers—Processing, properties, and applications in sports equipment: A review. Polymers, 14.
• Yakut Şevik, S. E., & Şahin, A. D. (2024). Quantifying sectoral carbon footprints in Türkiye’s largest metropolitan cities: A Monte Carlo simulation approach. Sustainability.
• Yilmaz, E. G. (2020). Doğrudan yabancı yatırımlar, insani gelişme endeksi ve teknoloji ile CO2 emisyonları ilişki analizi. Turkish Studies, 1735-1752.
• Yin, L., Sharifi, A., Huang, L., & Jinyu, C. (2022). Urban carbon accounting: An overview. Urban Climate.
• Zelezny, L.C., Chua, P.-P. and Aldrich, C. (2000), New Ways of Thinking about Environmentalism: Elaborating on Gender Differences in Environmentalism. Journal of Social Issues, 56: 443-457. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00177
• Zhang, J. (2024). Current status of low-carbon education among undergraduates: A case study of Guangdong Province. International Journal of Low-Carbon Technologies, 19, 2086–2092. https://doi.org/10.1093/ijlct/ctae159