Antrenör Sporcu İlişkisinin Sporcuların Spora Bağlılık Düzeylerine Olan Etkisinin İncelenmesi

The Examination Of The Effect of Coach–Athlete Relationshıp on Athletes’ Levels of Sport Commitment

Cengizhan Yılmaz¹ Serkan Tevabil Aka*²

*Correspondence: Serkan Tevabil AKA stevabilaka@agri.edu.tr

¹Ağrı İbrahim Çeçen University, Orcid: 0009-0007-7484-3974

²Ağrı İbrahim Çeçen University, Faculty Of Sports Science, stevabilaka@agri.edu.tr Orcid: 0000-0003-3048-3261

Doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.21126377

https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-15.pdf

Download Full Text

Received / Gönderim: 01.05.2026 Accepted / Kabul: 17.06.2026 Published / Yayın: 23.06.2026

ÖZ

Sporcuların spora bağlılık düzeylerini etkileyen önemli faktörlerden birinin sporcu ile antrenör arasındaki ilişki olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı; antrenör-sporcu ilişkisinin sporcuların spora bağlılık düzeylerine olan etkisinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama (survey) yöntemi ile yapılan araştırmada ilişkisel tarama modeli benimsenmiştir. Çalışmaya 256 erkek ve 186 kadın olmak üzere toplam 442 sporcu katılmıştır. Veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Spora Bağlılık Ölçeği ve Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri kullanılmıştır. Verilerin normallik dağılımları ve betimsel istatistikleri incelenmiş, değişkenlerin normalliği çarpıklık ve basıklık değerlerine göre değerlendirilmiştir. Parametrik test yöntemleri kullanılarak, grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklemler t-testi ile tek yönlü varyans analizi (ANOVA), değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için ise Pearson korelasyon katsayısı analizi tercih edilmiştir. Antrenör sporcu ilişkisinin spora bağlılığa etkisinin tespitinin yapılabilmesi için de çoklu doğrusal regresyon kullanılmıştır. Antrenör-sporcu ilişkisi ile sporcuların spora bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde; Elde edilen bulgulara göre; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve spor yaşı gibi demografik değişkenlerin hem antrenör-sporcu ilişkisi hem de spora bağlılık üzerinde anlamlı farklılık yaratmadığı, spor branşı açısından ise takım sporcuları, bireysel sporculara kıyasla içselleştirme ve toplam spora bağlılık puanlarında daha yüksek düzeyler sergilediği görülmüştür. Milli sporcuların, millî olmayanlara göre yalnızca bağlılık boyutunda daha yüksek puanlara sahip olduğu; kadın antrenörlerle çalışan sporcuların tamamlayıcılık boyutunda daha yüksek puanlar aldığı tespit edilmiştir.  Antrenör yaşı ile spora bağlılık arasında zayıf negatif ilişkiler gözlenmiş, ancak antrenörlük deneyimi ve sporcuların aynı antrenörle çalışma süresi arttıkça bağlılık ve tamamlayıcılık puanlarında artışlar saptanmıştır. Korelasyon analizleri, antrenör-sporcu ilişkisi alt boyutlarının spora bağlılık üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle tamamlayıcılık boyutunun spora bağlılık üzerindeki en güçlü yordayıcı olduğu belirlenmiş, yakınlık ve bağlılık boyutlarının da bu süreci desteklediği görülmüştür. Ayrıca doğrusal regresyon analiz sonuçlarına göre, antrenör-sporcu ilişkisi alt boyutlarının spora bağlılık üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Model, spora bağlılıktaki varyansın yaklaşık %33’ünü açıklamaktadır. Tamamlayıcılık boyutu spora bağlılığı en güçlü biçimde yordarken, yakınlık ve bağlılık boyutları da bu etkiyi desteklemektedir. Sonuç olarak; Antrenör-sporcu ilişkisi ne kadar güçlü ve olumlu ise sporcuların spora yönelik motivasyonel bağlılıklarının da o derece yüksek olabileceği saptanmış, sporcuların antrenörleriyle kurdukları tamamlayıcı ve yakın ilişkilerin spora bağlılığı artırdığı görülmüştür. Bu sonuçlar, antrenörlerin rehberlik edici ve destekleyici tutumlarının sporcuların spora olan motivasyonel bağlılıklarını artırmada kritik bir rol oynadığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Antrenör, antrenör-sporcu ilişkisi, sporcu, spora bağlılık.

Abstract

It is well known that one of the important factors affecting athletes’ levels of sport commitment is the relationship between the athlete and the coach. The aim of this study is to examine the effect of the coach–athlete relationship on athletes’ levels of sport commitment in terms of various variables. Conducted using the general survey method—one of the quantitative research methods—the study adopted a correlational survey model. 442 athletes participated in the study, comprising 256 men and 186 women. The Personal Information Form, the Commitment to Sport Scale, and the Coach-Athlete Relationship Inventory were used to collect data. The normality distributions and descriptive statistics of the data were examined, and the normality of the variables was assessed based on skewness and kurtosis values. Parametric test methods were employed: the independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used for group comparisons, while Pearson correlation coefficient analysis was used to examine relationships between variables. Multiple linear regression was also used to determine the effect of the coach-athlete relationship on sports commitment.  According to the findings, when the relationships between the coach–athlete relationship and athletes’ levels of sport commitment were examined, it was found that demographic variables such as gender, age, education level, and sport age did not create significant differences in either the coach–athlete relationship or sport commitment. In terms of sport branch, team sport athletes exhibited higher levels of internalization and overall sport commitment scores compared to individual sport athletes. National athletes were found to have higher scores only in the commitment dimension compared to non-national athletes. Athletes working with female coaches scored higher in the complementarity dimension. Weak negative relationships were observed between coach age and sport commitment; however, increases were detected in commitment and complementarity scores as coaching experience and the duration of working with the same coach increased. Correlation analyses revealed that the sub-dimensions of the coach–athlete relationship had positive and significant effects on sport commitment. In particular, the complementarity dimension was identified as the strongest predictor of sport commitment, while closeness and commitment dimensions also supported this process. Additionally, according to the results of the linear regression analysis, it was determined that the sub-dimensions of the coach–athlete relationship had significant effects on sport commitment. The model explains approximately 33% of the variance in sport commitment. While the complementarity dimension most strongly predicts sport commitment, the closeness and commitment dimensions also contribute to this effect. In conclusion, it has been determined that the stronger and more positive the coach–athlete relationship is, the higher the athletes’ motivational commitment to sport may be. It was also observed that complementary and close relationships established with coaches increase athletes’ commitment to sport. These results indicate that coaches’ guiding and supportive attitudes play a critical role in enhancing athletes’ motivational commitment to sport.

Keywords : Coach, coach–athlete relationship, athlete, sport commitment.

How to Cite This Article

APA 7

Yılmaz, C., & Tevabil Aka, S. (2026). Antrenör sporcu ilişkisinin sporcuların spora bağlılık düzeylerine olan etkisinin incelenmesi. International Journal of Health, Exercise, and Sport Sciences (IJOSS), 3(2), 626–639. https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-15.pdf

Vancouver

Yılmaz C, Tevabil Aka S. Antrenör sporcu ilişkisinin sporcuların spora bağlılık düzeylerine olan etkisinin incelenmesi. Int J Health Exerc Sport Sci (IJOSS). 2026;3(2):626-639. Available from: https://www.ijoss.org/Archive/v3-i2/ijoss-Volume3-issue2-15.pdf

References / Kaynaklar

• Abakay, U., & Kuru, E. (2013). Kadın futbolcularda antrenörle iletişim düzeyi ve başarı motivasyonu ilişkisi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(1).
• Akkuş, İ. (2022). Sporcuların spora olan bağlılıkları ile sporcu kimliklerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Alpar, R. (2016). Spor, sağlık ve eğitim bilimlerinden örneklerle uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik (4. bs.). Ankara: Detay Yayıncılık.
• Altıntaş, A., Çetinkalp, Z., & Aşçı, H. (2012). Antrenör-sporcu ilişkisinin değerlendirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 119–128.
• Altun, B. (2022). Takım sporcularının iletişim becerileri ve spora bağlılık düzeylerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Amorose, A. J., & Anderson-Butcher, D. (2007). Autonomy-supportive coaching and self-determined motivation in high school and college athletes: A test of self-determination theory. Psychology of Sport and Exercise, 8(5), 654–670.
• Arıkan, A. N., & Yazıcı, N. A. (2022). Sporcuların bağlılık düzeylerinin incelenmesi: Takım sporları üzerine kesitsel bir analiz. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi.
• Aslan, İ. (2024). Atletizm sporcularında spora bağlılık, sporcu kimlik algısı ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin başarı düzeylerine ve yarışma dallarına göre incelenmesi (Yüksek lisans tezi).
• Choosakul, C., Vongjaturapat, N., Li, F., & Harmer, P. (2009). The Sport Commitment Model: An investigation of structural relationships with Thai youth athlete populations. Measurement in Physical Education and Exercise Science, 13(3), 123–139.
•  Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
• Çetiner, H. B. (2021). Taekwondo sporcularının sporda zihinsel dayanıklılık düzeyinin antrenör-sporcu ilişkisine olan etkisinde temel psikolojik ihtiyaçların aracılık rolü (Yüksek lisans tezi). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi.
• Davis, L., Jowett, S., & Lafrenière, M. K. (2013). An attachment theory perspective in the examination of relational processes associated with coach-athlete dyads. Journal of Sport and Exercise Psychology, 35(2), 156–167.
• Dumangöz, P. D., & Çavuşoğlu, S. B. (2021). Avrupa üniversiteleri tenis şampiyonası’na katılan antrenörlerin perspektifinden antrenör-sporcu ilişkisinin incelenmesi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(35), 17–29.
• Ekicioğlu, M. S. (2023). Yüzme sporuyla ilgilenen bireylerin yaşam kalite ve spora bağlılık düzeyinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Sinop Üniversitesi.
• Gönen, M. (2019). Antrenör-sporcu ilişkisinin sporcuların durumluk kaygı, öfke ve öznel iyi oluş düzeylerine etkisi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi.
• Gülen, Ö., Madak, E., Kumartaşlı, M., & Sönmez, H. O. (2021). Taekwondo sporcularının spora bağlılık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. The Online Journal of Recreation and Sports, 10(3), 1–17.
• Iso-Ahola, S. E. (1995). Intrapersonal and interpersonal factors in athletic performance. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 5(4), 191–199.
• Jowett, S. (2007). Interdependence analysis and the 3+1Cs in the coach–athlete relationship. In S. Jowett & D. Lavallee (Eds.), Social psychology in sport (pp. 15–28). Human Kinetics.
• Jowett, S., & Cockerill, I. M. (2003). Olympic medalists’ perspective of the athlete–coach relationship. Psychology of Sport and Exercise, 4(4), 313–331.
• Jowett, S., & Ntoumanis, N. (2004). The coach–athlete relationship questionnaire (CART-Q): Development and initial validation. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 14(4), 245–257.
• Jowett, S., & Nezlek, J. B. (2012). Relationship interdependence and satisfaction with important outcomes in coach–athlete dyads. Journal of Social and Personal Relationships, 29(3), 287–301.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (15. bs.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
• Kelecek, S., & Göktürk, E. (2017). Kadın futbolcularda sporcu bağlılığının sporcu tükenmişliğini belirlemedeki rolü. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(2), 162–173.
• Keskin, A., Özdemir, A., Tunç, A. A., & Devrilmez, E. (2018). Lise spor takımlarında antrenör-sporcu ilişkisinin incelenmesi. Sportive, 1(1), 1–11.
• Kılıç, K., & İnce, M. L. (2019). Antrenörlerin kullandıkları öğretim yöntemleri ölçeği–sporcu sürümünün (AKÖY-Sporcu) geliştirilmesi. International Journal of Sport, Exercise and Training Sciences, 5(3), 119–128.
• Mageau, G. A., & Vallerand, R. J. (2003). The coach–athlete relationship: A motivational model. Journal of Sports Sciences, 21(11), 883–904.
• Peke, K. (2020). Oryantiring katılımcılarının spora bağlılıkları ve zihinsel dayanıklılıklarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Rhind, D. J. A., & Jowett, S. (2012). Development of the Coach-Athlete Relationship Maintenance Questionnaire (CARM-Q). International Journal of Sports Science & Coaching, 7(1), 121–137.
• Savcı, D. Ü., & Abakay, U. (2017). Examination of trainer communication skills perceived by athletes according to sport fields. European Journal of Education Studies, 3(11), 581–591.
• Scanlan, T. K., Carpenter, P. J., Schmidt, G. W., Simons, J. P., & Keeler, B. (1993). The sport commitment model: Measurement development for the youth-sport domain. Journal of Sport and Exercise Psychology, 15(1), 16–38.
• Selağzı, S., & Çepikkurt, F. (2015). Antrenör ve sporcu iletişim düzeylerinin belirlenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(1), 11–18.
• Sinnott, A. (2015). The coach-athlete relationship in team and individual sports (Master’s thesis). University of Central Lancashire, Preston, United Kingdom.
• Sivrikaya, M. H., & Biricik, Y. S. (2019, Nisan 11–14). Milli takım düzeyindeki elit kayakçıların sporcu bağlılık düzeylerinin incelenmesi. 2. Uluslararası Rekreasyon ve Spor Yönetimi Kongresi, Muğla, Türkiye, 26–31.
• Siyahtaş, A., Tükenmez, A., Avcı, S., Yalçınkaya, B., & Çavuşoğlu, S. B. (2020). Bireysel ve takım sporu yapan sporcuların spora bağlılık düzeylerinin incelenmesi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(34), 1310–1317.
• Şah, A. (2022). Antrenör-sporcu ilişkisi ve motivasyon düzeylerinin sporcu kimliği üzerine etkisi (Yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
• Taştan, Z., Demirli, A., & Moghanlou, A. E. (2023). Oryantiring katılımcılarında sporcu bağlılığının sporcu öz yeterliğini belirlemedeki rolü. Research in Sports Science, 13(2), 46–51.
• Tolukan, E., & Akyel, Y. (2019). Futbolda antrenör-sporcu ilişkisi ve sürekli sportif kendine güven üzerine bir araştırma. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 103–112.
• Uluç, A., & Akçakoyun, F. (2021). Bocce sporcularının hedef yönelimlerinin spora bağlılıkları üzerindeki rolü. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 4(3), 425–437.
• Valbuena, M. J. D., Rice, V. J. S., & (2016). Athlete engagement: A qualitative investigation of US American athletes. Philippine Journal of Psychology, 49(1), 95–119.
• Weiss, M. R., & Ferrer-Caja, E. (2002). Motivational orientations and sport behavior. In T. Horn (Ed.), Advances in sport psychology (pp. 101–183). Human Kinetics.
• Yücel, M. G. (2010). Antrenör-sporcu ilişkisini etkileyen faktörler (Güreş örneği) (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.